UPS w komputerze. Jak to działa?

1

Urządzenia typu UPS czyli uninterruptible power supply nie są zbyt popularne ani szeroko stosowane w domach – wydatek rzędu kilkuset złotych na dużą baterię nie wydaje się zbytnio uzasadniony. Jednocześnie jednak UPS potrafi poważnie uratować nam skórę, dlatego warto wiedzieć, do czego on służy i jak właściwie działa.

CZYM JEST UPS?

Za angielską nazwą uninterruptible power supply stoi proste znaczenie – UPS jest źródłem zasilania, które zapobiega niespodziewanemu odcięciu dopływu prądu do naszych urządzeń. Tak, jak laptop przechodzi na ładowanie z baterii, gdy w gniazdku zabraknie energii, tak samo urządzenia podłączone do UPS działają przez pewien czas na przechowywanym w nim zapasie prądu.

W odróżnieniu od laptopowej baterii, UPS nie jest jednak urządzeniem, które działa bardzo długo. W przypadku utraty zasilania wysyła on nam zazwyczaj bardzo wyraźną informację, że przełączono się na zapas, sugerując, że czas zapisać pracę i możliwie szybko wyłączyć komputer. W zależności od pojemności akumulatora może on zapewnić od kilkanastu do kilkudziesięciu minut, a wartość ta zmienia się dodatkowo, w zależności od tego, co w danej chwili robimy – gra komputerowa lub rendering grafiki obciążą go znacznie bardziej, niż przeglądanie Internetu. Sygnał od UPS należy traktować jako komunikat: „postaraj się jak najszybciej wyłączyć komputer”.

O CZYM WARTO PAMIĘTAĆ? POJEMNOŚĆ UPS

Z powyższego powodu szukając UPS warto zwrócić uwagę na pojemność urządzenia – na rynku dostępne są UPS o dużej rozpiętości cenowej i różnej pojemności baterii. Wybierając sprzęt tego typu warto zwrócić uwagę na kilka parametrów, takich jak łączna moc urządzeń, jakie mogą być do niego podpięte, liczbę gniazd i szacowany czas pracy – to on określa, jak długo będziemy w stanie działać po utracie napięcia sieciowego.

To, ile gniazd posiada UPS jest ważne ze względu na fakt, że podpinamy do niego bezpośrednio sprzęt, który ma chronić, a nie listwę zasilającą – jeśli potrzebujemy podłączyć jedynie monitor i komputer, urządzenie z dwoma gniazdami może wystarczyć. W sytuacji, gdy używamy jednak więcej niż jednego ekranu, albo chcielibyśmy mieć pewność, że aktywny pozostanie też przykładowo router sieciowy, liczba ta zaczyna stopniowo wzrastać. Rozsądną regułą przy szukaniu urządzenia tego typu jest „tyle, ile używamy plus jeszcze dwa”, na wypadek, gdybyśmy w przyszłości chcieli do naszej konfiguracji podpiąć coś, co bezwzględnie musi pracować w momencie awarii.

SKOKI NAPIĘCIA I AWARYJNOŚĆ UPS

Jedną z rzeczy, przed którymi UPS dodatkowo chroni nasz komputer są przepięcia – jako, że z założenia urządzenie to jest zaprojektowane, by wytrzymywać gwałtowne zmiany napięcia sieciowego, także problemy nękające bardziej wiekowe instalacje elektryczne (na przykład na blokowiskach z lat 70. i starszych, których instalacje elektryczne nie były projektowane z myślą o dzisiejszych poziomach zużycia energii) nie powinny mu specjalnie zagrażać. Jeżeli mamy problem z prawidłowym uziemieniem instalacji, albo zauważyliśmy, że występują w niej drobne skoki napięcia, UPS zabezpieczy komputer przed tymi problemami znacznie lepiej, niż zwykła listwa przeciwprzepięciowa.

Wiąże się to jednak z pewnym ograniczeniem – UPSy są urządzeniami, które będą się psuć. Jako, że wystawione są na wszystkie problemy sieci, od wyłączeń, po wspomniane przed chwilą niestabilności napięcia sieciowego, UPSy będą wymagały co pewien czas serwisowania lub naprawy. Sygnałem, że coś jest z urządzeniem tego typu nie tak, jest zazwyczaj piszczenie lub komunikat na wyświetlaczu (niektóre z UPS posiadają ciekłokrystaliczne ekrany statusu) w sytuacji, gdzie nic hałasować nie powinno.

W zależności od jakości gwarancji (która stanowi kolejny ważny czynnik, przy wybieraniu odpowiedniego urządzenia typu UPS), możemy zapewnić sobie spokój na dwa-trzy lata. To często nie dość długo, bo o ile regularnie nie tracimy zasilania, albo nie mamy naprawdę poważnie uszkodzonej sieci elektrycznej, UPS powinien wytrzymać nawet 5-6 lat. Warto jednak zadbać, by darmowe serwisowanie tego urządzenia było możliwie długie. Koszt wymiany ogniwa, praktycznie jedynego ważnego elementu zamkniętego w skorupie, potrafi być znaczący – same akumulatory kosztują minimum kilkadziesiąt złotych.

FUNKCJE DODATKOWE W UPS – CO MOŻE SIĘ PRZYDAĆ?

Skierowane do klientów indywidualnych UPS potrafią oferować szereg dodatkowych funkcji, mających zwiększyć użyteczność tego urządzenia, od portów USB, po gniazda do kabli sieciowych, by zagwarantować działanie nawet w przypadku awarii. Choć ciekłokrystaliczny ekran może być wygodny, nie jest on do niczego specjalnie potrzebny.

Dobór pozostałych funkcjonalności (gniazda innych typów) powinien być zależny od naszych indywidualnych potrzeb – jeżeli poza komputerem (albo: zamiast komputera) chcemy podłączyć do UPSa kamery, kasy fiskalne lub inny sprzęt, wtyczki innych typów mogą być bardzo przydatne. Warto jednak pamiętać, że znaczna część funkcji brzmiących jak bajery, dokładnie nimi jest. O ile opcje ładowania, takie jak zimny start mogą faktycznie być przydatne, elementy nie związane bezpośrednio z ładowaniem i zasilaniem urządzeń już niekoniecznie.

CZY POTRZEBNY MI JEST UPS?

To ważne pytanie zostawiliśmy na koniec, ponieważ odpowiedź na nie jest niejednoznaczna. Osoby korzystające z komputerów stacjonarnych (lub, jak wspomnieliśmy wcześniej: kas fiskalnych i innych potrzebujących stałego zasilania urządzeń) komercyjnie raczej zyskają, niż stracą na posiadaniu takiego urządzenia. UPS pozwala zapisać wszystko, co robimy i wyłączyć komputer na naszych zasadach, na wypadek awarii, co trudno przecenić, gdy utrata kawałka pracy może być kosztowna. Jeśli jednak korzystamy z komputera wyłącznie dla rozrywki, wtedy UPS nie jest urządzeniem pierwszej potrzeby.


Artur Cnotalski

Gra od kiedy pamięta. PCtowiec, który nie boi się konsol ani urządzeń przenośnych. Kiedy nie siedzi przy komputerze, prawdopodobnie gra w planszówki lub "papierowe" RPG.

Dyskusja1 komentarz

Zostaw komentarz